Pierwszy krok: sprawdź datę doręczenia

Jednym z najczęstszych błędów po otrzymaniu nakazu jest odłożenie przesyłki na później.

W sprawach sądowych terminy mają jednak podstawowe znaczenie.

Co ważne, terminu nie liczy się od daty widocznej na samym nakazie, lecz od jego doręczenia.

W przypadku nakazu wydanego w postępowaniu upominawczym, jeżeli doręczenie następuje w Polsce, pozwany ma co do zasady dwa tygodnie od doręczenia na zaspokojenie roszczenia albo wniesienie środka zaskarżenia.

Przy doręczeniach zagranicznych terminy mogą być dłuższe.

Dlatego po odebraniu przesyłki warto:

1. zachować kopertę,
2. zapisać datę odbioru,
3. przeczytać pouczenie,
4. nie czekać z analizą dokumentów do ostatniego dnia.

Sprzeciw czy zarzuty? To zależy od rodzaju postępowania

To bardzo ważne rozróżnienie.

Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym

Od takiego nakazu wnosi się sprzeciw.

Jeżeli sprzeciw zostanie wniesiony skutecznie, nakaz traci moc w zakresie, w którym został zaskarżony.

Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym

Tutaj właściwym środkiem są zarzuty od nakazu zapłaty.

Postępowanie nakazowe ma bardziej sformalizowany charakter. Nakaz może zostać wydany, gdy roszczenie zostało wykazane dokumentami określonymi w Kodeksie postępowania cywilnego, np. dokumentem urzędowym, zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem albo wezwaniem do zapłaty połączonym z pisemnym uznaniem długu.

Dlatego po otrzymaniu nakazu pierwsze pytanie nie powinno brzmieć:

„Jak napisać sprzeciw?”

ale:

„Jaki rodzaj nakazu otrzymałem i jaki środek zaskarżenia mi przysługuje?”

Ile czasu jest na zarzuty od nakazu w postępowaniu nakazowym?

To jedna z kwestii, przy których łatwo popełnić błąd, powtarzając automatycznie termin dwóch tygodni.

Aktualny Kodeks postępowania cywilnego przewiduje przy nakazie zapłaty wydanym w postępowaniu nakazowym termin miesiąca od dnia doręczenia, jeżeli doręczenie następuje na terytorium Unii Europejskiej.

Zawsze jednak należy kierować się treścią otrzymanego nakazu i pouczeniem sądu, ponieważ konkretna sytuacja procesowa może wymagać odrębnej oceny.

Co powinno znaleźć się w sprzeciwie lub zarzutach?

Środek zaskarżenia nie powinien ograniczać się do zdania:

„Nie zgadzam się z długiem”.

Pozwany powinien przede wszystkim wskazać, czy zaskarża nakaz:

• w całości,
• czy tylko w określonej części.

Powinien również przedstawić zarzuty dotyczące roszczenia oraz stanowisko wobec twierdzeń powoda.

Kodeks wymaga ponadto przedstawienia zarzutów, które pod rygorem ich utraty powinny zostać zgłoszone przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.

W zależności od sytuacji znaczenie mogą mieć również:

• wnioski dowodowe,
• dokumenty,
• korespondencja stron,
• potwierdzenia płatności,
• umowy,
• faktury,
• protokoły wykonania lub odbioru świadczenia.

Dlatego w bardziej skomplikowanej sprawie warto przeanalizować cały pozew, a nie wyłącznie samą pierwszą stronę nakazu.

Jak można bronić się przed nakazem zapłaty?

Nie istnieje jeden uniwersalny zarzut.

W zależności od sprawy pozwany może wskazywać na przykład, że:

• zobowiązanie zostało już zapłacone,
• kwota wskazana w pozwie jest nieprawidłowa,
• umowa nie została zawarta,
• powód nie wykonał własnych obowiązków,
• świadczenie zostało wykonane wadliwie,
• pozwano niewłaściwą osobę,
• doszło do potrącenia wierzytelności,
• roszczenie jest przedawnione,
• powód nie wykazał istnienia lub wysokości należności.

Samo powołanie określonego zarzutu nie gwarantuje jednak korzystnego rozstrzygnięcia.

Znaczenie ma to, czy odpowiada on rzeczywistym okolicznościom sprawy i czy może zostać odpowiednio wykazany.

Jakie dokumenty zabrać do adwokata?

Po otrzymaniu nakazu warto zgromadzić cały materiał dotyczący sporu, a nie tylko sam nakaz.

Przydatne mogą być:

• nakaz zapłaty,
• pozew wraz ze wszystkimi załącznikami,
• koperta lub potwierdzenie doręczenia,
• umowa,
• aneksy,
• faktury,
• rachunki,
• potwierdzenia przelewów,
• wezwania do zapłaty,
• korespondencja e-mail,
• SMS-y i wiadomości z komunikatorów,
• protokoły odbioru,
• reklamacje,
• dokumenty potwierdzające wykonanie umowy,
• inne dowody związane z roszczeniem.

Ważne jest również pokazanie adwokatowi dokumentów, które mogą być niekorzystne.

Tylko znajomość pełnego obrazu sprawy pozwala rzetelnie ocenić ryzyko procesowe.

Co się stanie, jeśli nie zareagujesz?

Brak reakcji może mieć bardzo poważne konsekwencje.

Nakaz zapłaty, od którego nie wniesiono właściwego środka zaskarżenia, ma skutki prawomocnego wyroku.

W dalszej kolejności wierzyciel może dążyć do uzyskania możliwości prowadzenia egzekucji.

Dlatego nawet jeżeli pozwany jest przekonany, że:

• dług nie istnieje,
• kwota jest błędna,
• faktura została już opłacona,
• umowa nie została wykonana prawidłowo,

nie powinien zakładać, że sąd „sam się tego domyśli”.

Brak przedstawienia stanowiska w odpowiednim czasie może znacząco pogorszyć sytuację procesową.

Czy nakaz zapłaty oznacza, że komornik już może zająć konto?

Nie należy utożsamiać samego otrzymania każdego nakazu z natychmiastowym rozpoczęciem egzekucji komorniczej.

W zwykłym postępowaniu upominawczym pozwany ma możliwość zaskarżenia nakazu.

Szczególna sytuacja występuje natomiast w postępowaniu nakazowym – nakaz wydany w tym trybie stanowi z chwilą wydania tytuł zabezpieczenia. Oznacza to, że jego skutki procesowe są silniejsze niż zwykłego nakazu upominawczego. Dlatego spraw wymagających obrony przed nakazem nakazowym nie warto odkładać.

A jeśli roszczenie rzeczywiście jest zasadne?

Nie każdy nakaz warto kwestionować.

Jeżeli po analizie dokumentów wynika, że należność rzeczywiście istnieje i brak jest rozsądnych argumentów pozwalających ją zakwestionować, prowadzenie dalszego sporu może powodować dodatkowe koszty i narastanie odsetek.

W takiej sytuacji warto rozważyć:

• dobrowolną zapłatę,
• rozmowę z wierzycielem,
• ugodę,
• uzgodnienie sposobu spłaty.

Decyzja powinna jednak być poprzedzona dokładnym sprawdzeniem:

• kwoty głównej,
• odsetek,
• kosztów,
• podstawy prawnej żądania.

Nakaz zapłaty z e-sądu

Szczególną formą jest nakaz wydany w elektronicznym postępowaniu upominawczym – EPU.

E-sądem właściwym dla całego kraju jest Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie, VI Wydział Cywilny.

Jeżeli pozwany nie zgadza się z nakazem wydanym w EPU, może wnieść sprzeciw.

Co istotne, w elektronicznym postępowaniu upominawczym do sprzeciwu nie dołącza się dowodów. Po skutecznym sprzeciwie sąd umarza EPU w zakresie, w którym nakaz utracił moc. Powód może następnie dochodzić tego samego roszczenia w zwykłym postępowaniu, a przy spełnieniu warunków ustawowych zachować określone skutki wcześniejszego wniesienia pozwu.

Według aktualnych informacji Ministerstwa Sprawiedliwości wniesienie sprzeciwu w EPU jest bezpłatne.

Czy za sprzeciw trzeba zapłacić?

W zwykłym postępowaniu upominawczym sytuacja jest inna niż przy zarzutach w postępowaniu nakazowym.

Szczególnie trzeba uważać właśnie na zarzuty od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym.

Ustawa o kosztach sądowych przewiduje w takim przypadku pobranie od pozwanego trzech czwartych opłaty należnej od pozwu. W przypadku pozwanego będącego konsumentem opłata ta nie może przekroczyć 750 zł.

To kolejny powód, dla którego przed wniesieniem pisma trzeba ustalić, jaki dokładnie nakaz został wydany.

Nakaz zapłaty a przedawnienie

Częstym pytaniem jest:

„Jeżeli dług jest stary, czy nakaz można zignorować?”

Nie.

Ocena przedawnienia wymaga ustalenia między innymi:

• rodzaju roszczenia,
• daty jego wymagalności,
• statusu stron,
• zdarzeń, które mogły wpłynąć na bieg terminu.

Nie należy więc zakładać, że sam wiek zobowiązania automatycznie rozwiązuje problem.

Jeżeli pozwany uważa, że roszczenie jest przedawnione, powinien przeanalizować sytuację i odpowiednio zareagować na otrzymany nakaz.

6 najczęstszych błędów po otrzymaniu nakazu zapłaty

1. Ignorowanie przesyłki

To najpoważniejszy błąd. Brak reakcji może doprowadzić do uprawomocnienia się nakazu.

2. Liczenie terminu od daty wydania nakazu

Znaczenie ma jego doręczenie.

3. Zakładanie, że każdy nakaz zaskarża się sprzeciwem

W postępowaniu nakazowym wnosi się zarzuty.

4. Pisanie tylko „nie zgadzam się”

W sprawie trzeba przedstawić konkretne stanowisko procesowe.

5. Brak analizy załączników do pozwu

To właśnie w nich często znajdują się najważniejsze dokumenty, na których powód opiera swoje żądanie.

6. Czekanie do ostatniego dnia

Zebranie dowodów, analiza dokumentów i przygotowanie stanowiska wymagają czasu.

Jak adwokat może pomóc po otrzymaniu nakazu zapłaty?

Pomoc adwokata w sprawie o zapłatę może obejmować:

• ustalenie rodzaju nakazu,
• obliczenie właściwego terminu,
• analizę pozwu i dokumentów,
• ocenę zasadności roszczenia,
• wskazanie możliwych zarzutów,
• przygotowanie sprzeciwu lub zarzutów,
• przygotowanie strategii dowodowej,
• reprezentację przed sądem,
• negocjacje z wierzycielem.

W przypadku przedsiębiorców analiza może obejmować również umowy handlowe, faktury, dokumenty odbioru, zamówienia i korespondencję z kontrahentem.

Nakaz zapłaty z perspektywy wierzyciela

Nakaz zapłaty to nie tylko problem osoby pozwanej.

Może być również skutecznym instrumentem dochodzenia należności przez wierzyciela.

Dotyczy to np.:

• niezapłaconych faktur,
• pożyczek,
• wynagrodzenia za wykonane usługi,
• sprzedaży towarów,
• należności z umów najmu,
• innych roszczeń pieniężnych.

Szczególne znaczenie ma właściwe udokumentowanie roszczenia.

W postępowaniu nakazowym przepisy wprost określają dokumenty, które mogą stanowić podstawę wydania nakazu, m.in. dokument urzędowy, zaakceptowany przez dłużnika rachunek czy pisemne uznanie długu poprzedzone wezwaniem do zapłaty.

Dlatego przedsiębiorca, który chce sprawnie dochodzić należności, powinien zadbać o dokumentację już na etapie zawierania i wykonywania umowy.

Najczęściej zadawane pytania